Boek: PAAZ, door Myrthe van der Meer

Samenvatting

Het is het begin van Emma’s zoektocht door de absurde wereld van de psychiatrische kliniek, met al haar regels, pillen en diagnoses. Een zoektocht naar de uitgang, maar boven alles een zoektocht naar zichzelf. Tijdens haar reis langs vreemde patiënten en nog vreemdere therapeuten en onverwachte vriendschappen, begint Emma te beseffen dat ze hier niet voor niets zit, en dat zij de enige is die kan bepalen of, maar vooral ook hoe ze ooit de Paaz weer verlaat.

De reden waarom ik het boek drie sterren geef, is omdat ik gemengde gevoelens heb over het verhaal. Het verhaal was prima, maar maakte op mij geen blijvende indruk. Na ongeveer 200 pagina’s begon het voor mij wat repetitief te voelen. Veel scènes draaiden opnieuw om Emma’s slapeloze nachten en haar gesprekken met medepatiënten, psychologen en psychiaters, waardoor ik soms het gevoel had dat het verhaal weinig nieuwe kanten opging. Misschien was dit ook wel het doel van de schrijfster.

Ook voelde ik weinig sterke verbondenheid met de personages. Tegelijkertijd kan dat juist ook weer een bewuste keuze van de auteur zijn: op een psychiatrische afdeling komen en gaan mensen voortdurend, waardoor contacten vaak vluchtig blijven en je niet altijd de kans krijgt om echt een diepe band op te bouwen.

Toch beschrijft Myrthe van der Meer indrukwekkend goed hoe een depressie kan aanvoelen. Haar schrijfstijl is rauw, eerlijk en toegankelijk, en de humor die ze tussendoor gebruikt maakt het verhaal ondanks het zware onderwerp verrassend leesbaar. Vooral Emma’s cynische en droge opmerkingen geven het boek een eigen stem. Een passage die mij bijbleef: “Het voelt alsof er iemand dood is. Alsof degene van wie je het meest houdt, dood is. Zo’n verschrikkelijk verlammend gevoel van verlies, verdriet tot in je botten. Diepe, diepe rouw. Alsof alles om je heen ophoudt te bestaan. Het voelt alsof al je vrienden, kinderen, collega’s, huisdieren een voor een doodgaan tot er niemand meer over is en elke vezel in je lichaam doordrenkt raakt van verdriet en je niet meer weet waar je het moet zoeken. Er is niets meer dan pijn, wanhoop en leegte, er is nooit iets anders geweest en er zal ook nooit meer iets anders zijn.”

Daarnaast laat PAAZ mooi zien hoe belangrijk openheid en het delen van gevoelens kunnen zijn. Een citaat dat me daarbij bijzonder is opgevallen: “Want misschien is dat wel waarom mensen met elkaar praten. Niet om antwoorden te krijgen, maar om vragen te delen. Omdat sommige vragen aan alle antwoorden voorbijgaan. Omdat sommige vragen te erg zijn om in je eentje te dragen.” Dit citaat vat voor mij een van de belangrijkste boodschappen van het boek samen: je hoeft niet altijd meteen een oplossing te hebben; soms is het al helend wanneer iemand jouw pijn mee helpt dragen.

Een waarschuwing is wel op zijn plaats, vanwege de onderwerpen die in het boek voorbijkomen. Suïcidaliteit en zelfbeschadiging komen vrij vaak en uitgebreid aan bod. Als je daar gevoelig voor bent, is het dus beter om dit boek (nog) niet te lezen.