Word lid Doneer nu

Interview met Christiaan Vinkers, de auteur van ‘Even Slikken’ over de zin en onzin van antidepressiva

26 november 2017

‘Het taboe op antidepressiva moet worden doorbroken’         

Over de zin en onzin van antidepressiva

 Zo’n miljoen Nederlanders gebruiken op dit moment antidepressiva. Toch rust er nog steeds een taboe op. In zijn boek ‘Even Slikken’ werpen psychiater Christiaan Vinkers en apotheker Roeland Vis een licht op deze pillen. Want, zegt Vinkers, “ik ben zelf als psychiater ook weleens in verwarring over wat er waar en onwaar is over deze medicatie.  Ons boek laat zien hoe het zit en geeft de nuchtere feiten.”

Klopt het dat we met z’n alleen steeds meer antidepressiva zijn gaan gebruiken? Zijn we wel gebaat bij deze pillen die, ondanks decennia aan hersenonderzoek, min of meer per toeval zijn ontdekt? Of is deze medicatie een te makkelijke oplossing voor de dagelijkse stress van de moderne mens? En wat zijn de risico’s en bijwerkingen? Aanleiding genoeg voor Vinkers en Vis om een boek te schrijven over mythen, misverstanden en taboes rondom antidepressiva.

Arbeidstherapie en een warm bad

Het was in de jaren ’60 een ware revolutie dat er bij toeval antidepressiva werden ontdekt. Nog niet zo lang geleden werden bij depressies ook arbeidstherapie en bad- therapie (langdurig in bad zitten) gebruikt. Medicatie kwam pas later. En nog steeds zijn de medici vandaag de dag niet tevreden over de pillen, omdat ze niet altijd voldoende resultaat opleveren. Waar ze het wel over eens zijn: alle opties moeten op tafel liggen om het leed van een depressie te verminderen, of dat nu psychotherapie, medicatie of bewegen is.

Pillen in verdomhoekje

Toch zitten antidepressiva nog steeds in het verdomhoekje. Veel mensen noemen het de makkelijkste oplossing, weet Vinkers. Maar dat is niet zo: veel mensen worstelen lang voordat ze medicatie gebruiken en schamen zich er ook nog vaak voor. In het boek vertellen hij en Vis verhelderend en onderhoudend over het tekort aan serotonine bij depressie, wat een fabeltje blijkt te zijn. “We weten niet precies hoe antidepressiva werken, wel dat ze kunnen werken. Een serotoninetekort is een veel te simpele verklaring. Het speelt een rol, denken we, maar hooguit binnen een complex samenspel van factoren.”

Een jeugdtrauma kan juist wel een depressie veroorzaken. “Stress, zeker langdurig en vroeg in je jeugd kan negatieve effecten hebben, Maar wat er in de hersenen gebeurt bij een depressie, dat weten we eigenlijk nog niet. Praten is de meest betrouwbare manier om een depressie vast te stellen. Er is niet zoiets als een ‘serotonine-tekort bij een depressie”, aldus Vinkers.

Levensreddende medicatie

Ook belichten de auteurs de rol van de artsen, onderzoekers, de farmaceutische industrie en de maatschappij. Verder komen mensen die deze pillen slikken aan het woord. Als je het boek uit hebt, begrijp je dat antidepressiva soms levensreddend kunnen zijn, maar ook dat ze lang niet bij iedereen werken en ook bijwerkingen kunnen geven. Vinkers vertelt dat berichtgeving over de bijwerkingen van antidepressiva zoals zelfmoordgedachten en agressie niet klopt. “Bij volwassenen geven antidepressiva niet meer kans op agressie of suïcidaliteit. Bij jongeren ligt dit anders: daar is het risico wel groter met meer kans op agressie geeft , waarschijnlijk omdat de hersenen nog niet zijn volgroeid. Daardoor werken antidepressiva bij hen ook minder goed vergeleken met volwassenen. Bij jongeren moet je er dus erg terughoudend mee zijn.”

Voor- en nadelen

Er zin ook nadelen aan antidepressiva: ze werken lang niet altijd, en er zijn bijwerkingen zoals gewichtstoename, en seksuele bijwerkingen. Vinkers: “Iedereen die overweegt deze medicatie te slikken, moet weten wat de voor- en nadelen zijn en deze tegen elkaar afwegen. Antidepressiva werken beter werken dan placebo’s, maar lang niet bij iedereen. Het is een van de grote uitdagingen dat we niet weten bij wie antidepressiva nu wel en niet werken. Soms is het een zoektocht naar de juiste behandeling, en ook de juiste medicatie. Dat betekent soms een lang traject van opbouwen en afbouwen.  Dat is natuurlijk ongelofelijk vervelend voor mensen. Antidepressiva zijn natuurlijk onderdeel van de depressiebehandeling, dus naast psychotherapie, adviezen over slaap, stress en bewegen”.

Wanneer stoppen?

Als de medicatie goed werkt, is het de vraag wanneer je ermee moet stoppen. Veel mensen die het gebruiken willen er ook weer vanaf. In het algemeen geldt dat de voordelen van antidepressiva afgewogen moeten worden tegen de nadelen. Dat is een heel persoonlijke beslissing, die afhangt van de ernst van de klachten, de baat die iemand bij antidepressiva heeft en ook de bijwerkingen. Als je wil afbouwen moet je dit altijd in overleg met je dokter doen en sowieso heel voorzichtig. Bij sommige mensen met terugkerende ernstige depressies hebben kan het nodig zijn om antidepressiva langer te gebruiken, voor sommigen zelfs levenslang  om depressies in de toekomst te voorkómen..

Hart- en vaatziekten

Het is niet alleen de psychiater die antidepressiva voorschrijft, ook de huisarts doet dat steeds vaker. Soms krijgt de huisarts de zwarte piet in het debat over antidepressiva, maar dat is volgens Vinkers niet terecht. “Ondanks dat huisartsen de afgelopen jaren meer antidepressiva zijn gaan voorschrijven, is het aantal gebruikers niet gestegen. Het is echt niet zo dat huisartsen en masse antidepressiva voorschrijven zonder goede reden. Een onderzoek liet pas nog zien dat de grote meerderheid van een groep Nederlandse huisartsen dat zorgvuldig doet.

De psychiater blijft natuurlijk de depressiespecialist, net zoals de longarts dat is voor astma en COPD, maar niet iedereen met een dergelijke aandoening wordt door een longarts behandeld. Dat zou ook niet mogelijk en wenselijk zijn. Het zou erg helpen als de drempel tussen psychiater en huisarts zo laag mogelijk is: vaste afspraken, meedenken, en geen wachtlijsten.

We rekenden in ons boek Even Slikken uit dat ongeveer 150.000 Nederlanders langer dan een jaar antidepressiva gebruiken tegen een depressie. Daarnaast hebben 800.000 Nederlanders per jaar een depressie. Je kunt alsnog prima de discussie hebben of dat er niet teveel  zijn, maar één miljoen antidepressivagebruikers is niet hetzelfde als één miljoen Nederlanders met een depressie..”

Al vijftien jaar stabiel

Het aantal antidepressiva dat in Nederland wordt voorgeschreven, is ongeveer vijftien jaar stabiel. Maar weet dat de helft van die pillen al bijvoorbeeld wordt gegeven tegen onder meer slapeloosheid en angstklachten. En veel mensen gebruiken het maar tijdelijk. 

Wat er nu moet gebeuren, is dat het taboe moet worden doorbroken. “Depressies zijn geen modegril, en de medicatie kan voor sommigen levensreddend zijn. Met ons boek willen we depressies en antidepressiva uit het verdomhoekje halen. We hopen dat het debat meer open wordt gevoerd. Het is prima om kritisch te zijn op antidepressiva, want er zitten ook echt grote nadelen aan. Maar als het gaat om de behandeling van een depressie moeten alle opties op tafel liggen, en de patiënt moet eerlijk weten wat er wel en niet klopt. We moeten meer samenwerken in plaats van tegenover elkaar staan in de discussie over depressiebehandelingen en antidepressiva. Een genuanceerde discussie, daar hebben patiënten en hun naasten iets aan, en bovendien helpt het ons ook om te zien waar we de behandeling van depressies nog moeten verbeteren. Want we zijn er nog lang niet.”

 

 

 

© Depressievereniging| Privacyverklaring|Disclaimer|Cookies|Sitemap| Site by Hellopixels + Miller Digital